ما از زندگی می ترسیم!

زن های سرزمین من از سوسک نمی ترسند.
زن های سرزمین من نگران چین و چروک های پیری و از دست رفتن زیبایی شان نیستند.
زن های سرزمین من از آواز خواندن می ترسند. از رقصیدن ، از قدم زدن در خیابان!
زن های سرزمین من از لبخند زدن می ترسند و از نشستن در صندلی جلو موتر...
زن های سرزمین من از خیابان، از پارک، از سینما می ترسند.
زن های سرزمین من از "زن بودن" از "زندگی" می ترسند.

پ ن: هر روز در صندلی جلو موتر با همسرم به محل کارم می آیم و هر روز هزاران چشم به من یاددآوری می کنند که نشستن من در کنار همسرم در صندلی جلو موتر کار ناهنجاریست!

پرفورمنس در خانه فرهنگ افغانستان

قرار نبود که اجرا داشته باشند. خودم را آماده کرده بودم برای دیدن اینستالیشن هایشان.
سه دختر خیلی جوان و کمی خجالتی که هر سه دانشجوی هنر بودند. روز اول حتی مطمین نبودند از نمایش آثارشان.
بعدتر که به زمان افتتاح نمایشگاهشان نزدیک شد گفتند به جای اینستالیشن ها قرار است پرفورمنس داشته باشند.
برای من تیاتری پرفورمنس معنای متفاوتی داشت، نمی دانستم چی در سرشان می گذرد.
روز افتتاحیه برخلاف تمام نمایشگاه های برگزار شده اولین نفر بودم که بروشور پرفورمنس را گرفتم و پشت آن پرده سیاه منتظر ماندم تا اجرایشان را ببینم.
سه قاب خالی سیاه معلق از سقف با پس زمینه سفید و نور زرد و دو دختر با لباس های ساده سراپا سیاه یکی پشت به قاب و دیگر رو به قاب. هر یک در جستجوی راه گریزی به بیرون از چهارچوب!
نبودن مرز بین تماشاگر و نمایشگر و ورود تماشاگران به میدان کوچک نمایش اتفاقی ست که این روزها در سراسر جهان نمایش در تمام دنیا و به شکل های متفاوت در حال رخ دادن است.
این روزها هنرمند تیاتر و نمایش (پرفورمر) تمام سعی خود را به کار می بندد تا مرز بین جهان نمایش و جهان واقعی شکسته شود.
این دو هنرمند جوان در ساده ترین شکل خود تماشاگر را هر چند برای دقایقی کوتاه از جهان خارج به جهان خود کشاندند و بالعکس خودشان را قسمتی از جهان بیرون ساختند.
تلاش برای گریز از چهارچوب ها تصویر هر روزه ماست. چه هنرمند باشیم و چه نباشیم و تلاش این هنرمندان برای گریز از چهارچوب های تکراری هنر در افغانستان جای تحسین دارد.

زیبایی بصری

دخترک می گه: قول داده بودی که دسکتاپ بدی بهمون!

می گم: نداریم عزیزم، خوب لپ تاب استفاده کن چه فرقی می کنه؟

نگاه می کنه توی چشمام و: زیبایی بصری لپ تاب و مونیتور دسکتاب فرق نمی کنه؟

مدت هاست سر جزییات با هیچ هنرمندی بحث نکرده ام. آخرین بار که سر برچسب تابلوها با چند عکاس حرفه ای!!! بحث کردم و انها به جای استفاده از کاغذ مرغوب، کاغذ معمولی پرینت کردند- آنهم در بی ریخت ترین شکلش- نا امید شدم از حس زیبایی شناسی هنرمندهای افغان!

به حسین می گویم، یک طوری جور کن برایشان!

فردا افتتاحیه نمایشگاهشان است، بی صبرانه منتظرم!!

آن مرد امد.

یک رگ توی پشتم تیر می کشد و به قول مادر باد سردی از بدنم عبور می کند।

به گنبد طلایی نگاه می کنم و نماز خوان هایی که توی صف های منظم با چادرهای سپید وسیاه رو به تو نشسته اند। می دانم در میانشان جایی برای من نیست। به آسمان سورمه ای غروب نگاه می کنم و یاد آن لحظه می افتم و همه چیز دود می شود। پس تو کجایی؟

ساعت از یک صبح گذشته و من و رزا و دخترها توی پارکی قدم می زنیم। نسیم می اید و دخترها بلند می خندند। چرخ و فلک سوار می شویم و از ته دل جیغ می کشیم و بعد من از صدای خنده خودم به وحشت می افتم و همه چیز دود می شود। پس تو کجایی؟

انگار توی همان اتاق برای هزار سال حبس شده ام ،دستم روی دستگیره در خشک شده و تو نیستی!

خانه ام ابری ست.

به خودم گفتم :هی این اولین بارها هیچ وقت تکرار نمی شود। اولین عاشقی... اولین دیدار از یک شهر... اولین روز مدرسه... اولین روز دانشگاه... اولین روز ...اولین بار... اولین شب...

بعد اولین های من دارد تکرار می شود!

اولین باری که از پا به افغانستان گذاشتم।اولین باری که نیما را دیدم ...

عجیب است।می گویند هر چیزی که تو را نکشد تو را قوی تر می کند।

من می گویم: هر چیزی که تو را تا پای مرگ - یا توهم مرگ- ببرد از توی دیگری می سازد، دور از انچه که بودی و یا به سویش روان بودی...

زنان زندگی من

شهرزاد در وبلاگش از زنان زندگیش نوشته و دعوت کرده که ما هم به مناسبت روز جهانی زن از زنان زندگی مان بنویسیم. من می خواهم از زنی بنویسم که هم هست و هم نیست. یک زن که بر پرده سینما متولد شد و بر پرده سینما مرد ، اما می تواند هر کدام از ما باشد!

شام آخر
فیلم از اول با خروج آمبولانس از ویلا شروع می شود که جسد مهین و مانی را که در شب اول ماه عسلشان و توسط ستاره کشته شده اند را خارج می کنند و فریدون جیرانی-کارگردان- این را با تماشاگرش قرارداد می کند که به دیدن فیلم "چه خواهد شد؟" نیامده است بلکه "چگونه اتفاق افتاده است؟" را خواهد دید।

آفاق
تو چه می دانی که تمام این سال ها توی اون اتاق خواب چی گذشته؟
آفاق دایه مهین بوده است و در تمام سال ها ناظر خاموش زندگی این زن.
اوست که تعریف می کند چه گذشته است و چگونه گذشته...

عاشقیت به سبک شرقی
توسلی مردی سنتی و عاشق است. او عاشق مهین شده و با او ازوداج کرده است و احیانا !!!شرط هایی را که قبل از ازدواج قبول کرده است، را نمی تواند زیر پا بگذارد ناچار به زنش اجازه تحصیل و بعد تدریس در دانشگاه را داده است. اما هیچ وقت از تلاشش برای تغییر مهین فروگذار نکرده است.
او حتی به دانشگاه می رود و جلسه سخنرانی او را برهم می زند। به مهین- بعد از طلاق- تهمت می زند که با دانشجویانش رابطه دارد و باعث اخراج او از دانشگاه می شود.

الهی مامان خوشگل من کوفتت بشود!
ستاره- دختر مهین- تمام زندگیش را در کنار مادر بوده اما او را ندیده است। او نمی داند که مهین زندگیش را برای آزادی او گذاشته است. او با آزادی می تواند از عاشق شدن حرف بزند- چیزی که برای مادرش غیرممکن بوده- می تواند دوستش وبرادرش را به خانه دعوت کند.
او مثل تمام جوان تر ها فکر می کند که راه حلی برای مشکل پدر ومادرش دارد وان هم جدایی ست। او نمی فهمد که تمام این سال ها را مادر به خاطر اوست که تحمل کرده و دم برنیاورده است تا به قول خودش دخترش، دختر زنی مطلقه نباشد.
با اصرار اوست که پدر و مادر تن به طلاق می دهند و این آغاز ماجراست.
او عاشق مانی است، او زیبایی، هوش ومهربانی پسر را می بیند اما خودش را نمی بیند.عاشقی او از نوع عاشقی پدرش است که می خواهد آدم ها را توی قالب های خودش جا بدهد. او می خواهد که عشق پسر را بخرد و پیشنهاد می کند که با هم به ایتالیا بروند و ماستری شان را بخوانند.
از نظر او:خوشگل و پولدار که هستم پس نمی تواند من را پس بزند.


منم که شهره شهرم به عشق ورزیدن منم که دیده نیالوده ام به بد دیدن
"من همین چین و چروک ها را دوست دارم!"
مانی دانشجوی مهین و برادر دوست ستاره، در کودکی مادرش را از دست داده اما پدرش هم پدرش بوده و هم دوستش هست. او عاشق مهین است.
در صحنه سخنرانی مهین در دانشگاه دارد صورت او را نقاشی می کند و همه جزییات صورت شکسته او را می بیند و در صحنه دیگزی مهین به او می گوید: خوب به چین وچروک های صورت من نگاه کن ! ده سال دیگر تو هنوز جوان هستی و من زنی پیر شده ام.
او در تعمیر خانه پدری به اصرار دختر به کمک می آید و به دفتر خاطرات مادر که در واقع پیش نویس کتابی هست دست پیدا می کند و کتاب روح او را می خواند.
او مهین را همانطور که هست دوست دارد، از او می خواهد که خودش باشد همانطوری که هست.

پدر
عروس من می شوی؟
معترف- پدر مانی- پسرش را می شناسد و به بهانه چاپ کتاب خاطرات مهین او را به کتابفروشی اش دعوت می کند. معترف هم سن وسال مهین است و به مهین می گوید که مانی انقدر بزرگ شده است که بفهمد و می تواند به او اعتماد کند و همسر زندگیش بشود.

مهین مشرقی
بانوی شرقی
مهین زندگی و سرنوشتش را پذیرفته است. درست است که درگیری های مدام برای خودش بودن با شوهرش او را به بیماری قلبی کشانده است، اما همه این ها را پذیرفته. اصرار ستاره هست که پدر را وادار به طلاق و مادر را وادار به پذیرش آن می کند.
تا پیش از صحبت کردن با پدر مانی وخواستگاری او برای پسرش، عشق مانی یک عشق زودگذر جوانی ست. اما وقتی پدر پسر به او اطمینان می دهد که پسرش با عقل و احساسش به این نتیجه رسیده است.او این عشق را می پذیرد.

شام اخر قصه زن شرقی ست। قصه زن های دیروز وامروز ایران. من، هم سن وسالهایم در افغانستان را دور از این قصه نمی بینم. اگر چه قانون- نه مذهب- امروزه به کمک ما آمده است تا زندگی انسانی تری داشته باشیم اما عرف و ارزش های حاکم بر جامعه بسیار قوی تر از قانون عمل می کند و گواه من خودسوزی ها ، خشونت های خانوادگی،قتل های ناموسی و شاید!!! داستانی که امروز به صورت سریالی درامده یکی از این داستان ها باشد.
اگربه دنبال راهی برای برون رفت می گردیم، بازگویی با زبان هنر یکی از این راه هاست...

من هم یک زن افغانم و یا کمپین نجات پناهگاه های زنان در افغانستان

ایمیل می رسد از گروه های مختلف که دولت دارد خانه های امن زنان- پناهگاه هایی برای زنانی که مورد خشونت های خانوادگی قرار می گیرند- را در افغانستان که پیش از این زیر نظر سازمان های غیر دولتی کار می کردند را در دست خود بگیرد.
برای کسانی که خارج از افغانستان هستند و نمی دانند این دولت چه خدمت ها که به زنان نکرده است، می تواند خبر بی اهمیتی باشد. اما برای ما زنان افغانی که حداقل یک بار پایمان به ادارات دولتی و گاهی قضایی افتاده است این خبر بدی ست.
چند روزی هست که فعال های زن در افغانستان (که تعداشان کم است و اکثرشان هم خارجی و یا دو تابعیته هستند) ایمیل ومصاحبه هایشان شروع شده تا به جامعه مدنی و فعالان حقوق بشر هشدار بدهند که این پناهگاه ها با تحویل به دولت از دست خواهد رفت.
یادم هست وقتی مساله قانون احوال شخصیه اتفاق افتاد و جزو نوادر حرکت های خودجوش زنان بود که خود خانم های افغان اعتراض کردند، وقتی صحبت از جنبش زنان افغان می شد دوستان به شوخی سرشان را به چپ و راست می چرخاندند که: کدام جنبش!؟
راست می گفتند: به اعتقاد من هم امتیازاتی که امروز به صورت تهفه حضور جامعه جهانی در افغانستان به شهروند افغان داده شده است از سوی او درک نشده است.
آزادی رسانه، حقوق انسانی، حقوق زن و حتی همین دموکراسی نیم بندی که تبر افتاده به جانش هم از این قاعده مستثنی نیست.
گاهی وقت ها که حیرت دوستان غیر افغانم را می بینم در برابر بی تفاوتی شهروند امروز افغان می خواهم بگویم: ما هنوز گرسنه ایم و شما دسر تعارفمان کرده اید برای حضم غذا!!!

اگر می خواهید به این اقدام دولت اعتراض کنید به این لینک مراجعه کنید.
هدف هم جمع اوری 10000 امضا است و همه - زن و مرد -می توانند امضا کنند.

به بهانه "اطلاعیه" یا این یک نقد نیست!

بیشتر وقت ها دلم می گرفت از نوشته هایی که در وب منتشر می شدند و از سطح فراتر نمی رفتند.(ممکن است نوشته های خودم هم برای خواننده ها از همان دست باشند.) دلم تنگ می شد و می شود برای رمان های بلند و بوی کاغذ که جایی در وب ندارد.
نیما می گفت خوب کتاب را به صورت پی دی اف و آنلاین بخوان!
می گفتم: باشد.
اما کتاب دست گرفتن و ورق زدن و دمر گذاشتن - که عادت من است- و دوباره برگشتن و خواندن چیز دیگری ست.
بعدتر عادت کردم به دوستان ندیده خیالی که گهگاه صورت واقعیت می گرفتند.
این اواخر هم ناامید شده بودم از وبلاگ هایی که در افغانستان و خارج از آن توسط بلاگرهای افغان نوشته می شوند که یا سیاست زده هستند- به شکل بد و زننده- و یا از سطح فراتر نمی روند و یا مدیوم بلاگ را نمی شناسند و یک مقاله ده صفحه ای را کپی می کنند در بلاگشان.
بگذریم، از یک طرف از دست رفتن عمق در نوشته های اینترنتی و از طرف دیگر پایین بودن سطح بلاگ های افغانی در عموم.
اما این اواخر وبلاگ های خوبی دیده ام. اکثرا از جوان ترها و امروز فکر می کنم بلاگ نوشتن درست مثل سرودن هایکو می ماند. کوتاه ومختصر اما جهانی پشت آن است که جز با نوشتن و نوشتن و کامنت گرفتن شکل نخواهد گرفت و این برای جهان تماما آن لاین امروزکه فرصتی برای خواندن رمان های چند صد صفحه ای نمی دهد،مدیوم مناسبی هست!
امروز هم این وبلاگ را کشف کردم و لذت بردم.